Familie, Sozialleistungen und Versicherung
واژههای کمکهای دولتی و بیمه: جابسنتر، کمک پایه، کمکهزینه فرزند، کمکهزینه والدین، بیمه درمانی، بیمه لوازم خانه، بیمه مسئولیت شخصی و بیمه خودرو.
این صفحه دو دسته واژه را کنار هم میگذارد که در زندگی روزمره هم کنار هم قرار میگیرند: کمکهایی که دولت میدهد و بیمههایی که خودتان میبندید. نقطه مشترکشان این است که هر دو به «درخواست» وابستهاند؛ هیچکدام خودکار نیستند و مهلتها در هر دو اهمیت دارند.
چهار واژه اول درباره کمکهای دولتی است: نهادی که این کمکها را اجرا میکند، کمک پایه برای کسانی که توان کار دارند ولی نیازمندند، کمکهزینه ماهانه فرزند و کمکهزینه والدین پس از تولد کودک. برای اتباع غیراروپایی، حق دریافت دو مورد آخر به نوع عنوان اقامت وابسته است؛ در هر بخش نوشتهایم قانون دقیقاً چه میگوید و از کدام اداره باید وضعیت خودتان را بپرسید.
چهار واژه بعدی درباره بیمه است. در آلمان بیمه درمانی برای همه ساکنان اجباری است و بیمه مسئولیت خودرو برای دارنده خودرو. بیمه لوازم خانه و بیمه مسئولیت شخصی اجباری نیستند، ولی مرکز حمایت از مصرفکننده درباره اهمیتشان توضیح میدهد؛ آن توضیح را با منبع آوردهایم.
یک هشدار مهم: ما برای بیمه مشاوره نمیدهیم و بیمهنامه نمیفروشیم. واسطهگری بیمه در آلمان مجوز جداگانه میخواهد. این صفحه فقط توضیح واژهها با منبع است و جای مشاوره شخصی را نمیگیرد.
Jobcenter
«جابسِنتر»: ادارهای که کمکهزینه پایه برای افراد جویای کار (اکنون «گروندزیشِرونگسگِلد»، پیشتر «بورگِرگِلد») را پرداخت میکند و در یافتن کار کمک میکند.
Jobcenter نام رسمی نهادهایی است که «تأمین پایه برای جویندگان کار» را اجرا میکنند. نام را با اداره کار (Agentur für Arbeit) اشتباه نگیرید؛ نامه را بخوانید تا ببینید از کدام اداره است.
چه چیزی تغییر کرده؟
به اعلام اداره فدرال کار، از ۱ ژوئیه ۲۰۲۶ «Grundsicherungsgeld» جای «Bürgergeld» را گرفته است (نگاه کنید به Bürgergeld). حضور در وقتهای ملاقات جابسنتر الزامی است (Termin).
اشتباهی که باید از آن پرهیز کنید
نامهها و تصمیمهای جابسنتر را جدی بگیرید؛ برای اعتراض به تصمیم (Bescheid) مهلت یکماهه وجود دارد (Widerspruch).
چه کار کنید؟
- در هر نامه اول ببینید از جابسنتر است یا از اداره کار.
- نامهها را با تاریخ رسیدن نگه دارید.
- در وقتهای ملاقات حاضر شوید یا پیش از آن خبر دهید.
منبع این بخش: § 6d Sozialgesetzbuch II (SGB II)، Bundesagentur für Arbeit: Grundsicherungsgeld löst Bürgergeld ab
Bürgergeld (jetzt: Grundsicherungsgeld)
«بورگِرگِلد»، اکنون «گروندزیشِرونگسگِلد»: کمکهزینه پایه جابسنتر برای کسانی که توان کار دارند ولی درآمدشان برای زندگی کافی نیست.
به اعلام اداره فدرال کار، از ۱ ژوئیه ۲۰۲۶ Bürgergeld با Grundsicherungsgeld جایگزین شده است. قانون اکنون همین نام جدید را به کار میبرد. کسی که پیشتر بورگرگلد میگرفت لازم نیست درخواست تازه بدهد؛ ولی پایان هر دوره تأیید، درخواست ادامه لازم است.
چه کسی حق دارد؟
کسی که توان کار دارد و نیازمند کمک است؛ مثلاً بیکار است و بیمه بیکاری ندارد یا کم دارد، یا کار میکند ولی درآمدش برای زندگی کافی نیست. همه افراد خانوار در محاسبه در نظر گرفته میشوند.
اشتباهی که باید از آن پرهیز کنید
قواعد سختتر شدهاند: به گفته اداره فدرال کار، در صورت کوتاهی در وظایف، کمک پایه میتواند کاهش یابد و غیبت بدون دلیل در وقتهای ملاقات پیامد دارد (Termin). اگر در نامهها هنوز «بورگرگلد» نوشته شده، به گفته همین اداره نامه همچنان معتبر است.
چه کار کنید؟
- پیش از پایان دوره تأیید، درخواست ادامه بدهید.
- اگر نمیتوانید به وقت ملاقات بیایید، پیش از آن دلیل را اعلام کنید.
منبع این بخش: Bundesagentur für Arbeit: Grundsicherungsgeld löst Bürgergeld ab، § 19 Sozialgesetzbuch II (SGB II)
Kindergeld
«کیندِرگِلد»: کمکهزینه ماهانه فرزند (۲۵۹ یورو برای هر فرزند) که صندوق خانواده (Familienkasse) پرداخت میکند؛ برای اتباع خارجی به نوع اقامت بستگی دارد.
طبق قانون مالیات بر درآمد، Kindergeld ماهانه ۲۵۹ یورو برای هر فرزند است. آن را صندوق خانواده (Familienkasse) با تصمیم رسمی تعیین و پرداخت میکند.
برای اتباع غیراروپایی
قانون فهرست مشخصی دارد: مثلاً دارندگان اقامت دائم یا اقامتی که اجازه کار میدهد، حق دارند؛ برای برخی عنوانهای اقامت (مثلاً برخی اقامتهای انساندوستانه) شرایط اضافهای مانند اشتغال یا ۱۵ ماه اقامت مجاز در آلمان وجود دارد. وضعیت خود را از صندوق خانواده بپرسید.
اشتباهی که باید از آن پرهیز کنید
کمکهزینه فقط برای شش ماه پیش از ماه دریافت درخواست بهصورت عطف به ماسبق پرداخت میشود. درخواست را دیر ندهید.
چه کار کنید؟
- درخواست را بهمحض تولد فرزند یا ورود به آلمان بدهید.
- وضعیت اقامت خود را از صندوق خانواده بپرسید.
منبع این بخش: § 66 Einkommensteuergesetz (EStG)، § 62 Einkommensteuergesetz (EStG), Abs. 2، § 70 Einkommensteuergesetz (EStG)
Elterngeld
«اِلتِرنگِلد»: کمکهزینه والدین پس از تولد فرزند؛ معمولاً ۶۵ تا ۶۷ درصد درآمد پیش از تولد، دستکم ۳۰۰ و حداکثر ۱۸۰۰ یورو در ماه.
Elterngeld بخشی از درآمدی را که پس از تولد فرزند از دست میدهید جبران میکند. طبق قانون:
- پایه: ۶۷ درصد درآمد پیش از تولد؛ با درآمد کمتر از ۱۰۰۰ یورو درصد بالاتر میرود (تا ۱۰۰)، با درآمد بیش از ۱۲۰۰ یورو پایین میآید (تا ۶۵).
- حداقل ۳۰۰ یورو (حتی بدون درآمد پیشین) و حداکثر ۱۸۰۰ یورو در ماه.
برای اتباع غیراروپایی
قانون، مانند Kindergeld، حق را به نوع اقامت وابسته میکند: مثلاً اقامت دائم یا اقامتی که اجازه کار میدهد؛ برای برخی اقامتهای انساندوستانه شرایط اضافه وجود دارد. وضعیت خود را از اداره Elterngeld محل زندگیتان بپرسید.
اشتباهی که باید از آن پرهیز کنید
درخواست باید کتبی باشد و فقط برای سه ماه پیش از ماه دریافت درخواست عطف به ماسبق پرداخت میشود.
چه کار کنید؟
- درخواست را کتبی و زود بدهید؛ پرداخت عطف به ماسبق فقط سه ماه است.
- وضعیت اقامت خود را از اداره Elterngeld محل زندگی بپرسید.
منبع این بخش: § 2 Bundeselterngeld- und Elternzeitgesetz (BEEG)، § 1 Bundeselterngeld- und Elternzeitgesetz (BEEG), Abs. 7، § 7 Bundeselterngeld- und Elternzeitgesetz (BEEG)
Krankenkasse (Krankenversicherung)
«کرانکِنکاسه»: صندوق بیمه درمانی. هر کس در آلمان سکونت دارد، اصولاً باید بیمه درمانی داشته باشد.
قانون قرارداد بیمه میگوید هر شخص ساکن آلمان موظف است بیمه درمانی داشته باشد؛ کسانی که در بیمه درمانی قانونی (gesetzliche Krankenversicherung) بیمه یا مشمول آن هستند، از این وظیفه جداگانه معافاند چون از قبل بیمه دارند.
انتخاب صندوق
در بیمه قانونی، صندوق (Krankenkasse) را خودتان انتخاب میکنید و صندوق انتخابشده نمیتواند عضویت را رد کند. پس از انتخاب، دستکم ۱۲ ماه به آن صندوق متعهد هستید.
اشتباهی که باید از آن پرهیز کنید
کسانی که حق دریافت کمک طبق قانون کمک به پناهجویان (AsylbLG) دارند، طبق همین ماده از وظیفه بستن بیمه درمانی خصوصی مستثنا هستند. اگر وضعیت اقامت یا کمکهزینه شما تغییر کرد، بیمه درمانی خود را فوراً از اداره مسئول یا یک صندوق بپرسید تا بدون بیمه نمانید.
چه کار کنید؟
- صندوق درمانی را خودتان انتخاب کنید؛ صندوق نمیتواند عضویت شما را رد کند.
- پس از هر تغییر در وضعیت اقامت یا کمکهزینه، بیمه درمانی خود را بررسی کنید.
منبع این بخش: § 193 Versicherungsvertragsgesetz (VVG), Abs. 3، § 175 Sozialgesetzbuch V (SGB V)
Kfz-Haftpflichtversicherung
«کااِفتسِت هافتپفلیشت»: بیمه مسئولیت خودرو؛ برای هر دارنده خودرویی که در آلمان مستقر است اجباری است.
طبق قانون بیمه اجباری، دارنده خودرو (Halter) موظف است برای خسارتهای جانی، مالی و دیگر خسارتهای ناشی از استفاده از خودرو، بیمه مسئولیت ببندد و آن را حفظ کند.
اشتباهی که باید از آن پرهیز کنید
بیمه مسئولیت فقط خسارت دیگران را میپردازد، نه خسارت خودروی خودتان را. بیمه بدنه (Teilkasko، Vollkasko) اختیاری است.
چه کار کنید؟
- پیش از ثبت خودرو، بیمه مسئولیت را ببندید؛ بدون آن ثبت انجام نمیشود.
- جداگانه تصمیم بگیرید که بیمه بدنه میخواهید یا نه.
منبع این بخش: § 1 Pflichtversicherungsgesetz (PflVG)
Privathaftpflichtversicherung
«پریواتهافتپفلیشت»: بیمه مسئولیت شخصی؛ اگر به دیگری خسارت بزنید، پرداخت میکند. اجباری نیست ولی مرکز حمایت از مصرفکننده آن را ضروری میداند.
طبق قانون مدنی، کسی که عمداً یا از روی بیاحتیاطی به بدن، سلامت یا مال دیگری آسیب برساند، باید خسارت را جبران کند. به گفته مرکز حمایت از مصرفکننده، این مسئولیت سقف ندارد.
چرا مهم است؟
Privathaftpflichtversicherung چنین خسارتهایی را میپردازد و ادعاهای ناموجه را هم رد میکند. مرکز حمایت از مصرفکننده آن را «ضروری برای همه» میداند و توصیه میکند سقف پوشش دستکم ۱۰ میلیون یورو باشد.
اشتباهی که باید از آن پرهیز کنید
برای زوجها و خانوادهها معمولاً تعرفه خانوادگی ارزانتر از چند بیمه جداگانه است. در زندگی مشترک بدون ازدواج، نام شریک را در بیمهنامه بیاورید.
چه کار کنید؟
- ببینید سقف پوشش پیشنهادی چقدر است.
- اگر با خانواده یا شریک زندگی میکنید، بررسی کنید همه در بیمهنامه نامبرده شده باشند.
منبع این بخش: § 823 Bürgerliches Gesetzbuch (BGB)، Verbraucherzentrale: Private Haftpflichtversicherung – ein absolutes Muss für alle
Hausratversicherung
«هاوسراتفِرزیشِرونگ»: بیمه وسایل خانه، برای نمونه در برابر آتشسوزی، نشت آب لولهکشی (Leitungswasser) یا سرقت با شکستن در؛ سیل و باران شدید معمولاً فقط با بخش اضافه Elementarschaden. اختیاری است.
Hausratversicherung وسایل منقول خانه شما (مبلمان، لوازم، لباس) را بیمه میکند. این بیمه اجباری نیست.
برای چه کسی منطقی است؟
مرکز حمایت از مصرفکننده میگوید بیمه وسایل خانه منطقی است، چون خرید دوباره همه وسایل پس از آتشسوزی، خسارت بزرگ آب یا سرقت برای بسیاری از خانوادهها از نظر مالی سخت است.
چه چیزی پوشش دارد و چه چیزی نه؟
- به گفته مرکز حمایت از مصرفکننده، بیمه وسایل خانه در برابر آتش، نشت آب لولهکشی (Leitungswasser)، سرقت با شکستن در یا پنجره (Einbruchdiebstahl)، سرقت با زور، خرابکاری و طوفان و تگرگ پوشش میدهد.
- سرقت ساده (بدون شکستن در یا پنجره) بیمه نیست.
- خسارت باران شدید، آب زیرزمینی یا سیل را بسیاری از بیمههای وسایل خانه نمیپردازند. برای آن بخش اضافه «خسارت طبیعی» (Elementarschadenversicherung) لازم است.
اشتباهی که باید از آن پرهیز کنید
پیش از امضا، چند پیشنهاد را مقایسه کنید، برگه اطلاعات محصول (Produktinformationsblatt) را بخوانید و درخواست را همان لحظه گفتوگو با فروشنده امضا نکنید.
چه کار کنید؟
- فهرست و عکس وسایل ارزشمند خانه را تهیه و جایی بیرون از خانه نگه دارید.
- برگه اطلاعات محصول را بخوانید و ببینید خسارت طبیعی جزو پوشش هست یا نه.
منبع این بخش: Verbraucherzentrale: Welche Versicherung brauche ich?، Verbraucherzentrale: Hausratversicherung – Auf den Wert der Einrichtung kommt’s an
منابع
- § 6d Sozialgesetzbuch II (SGB II) — نام رسمی جابسنتر (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- Bundesagentur für Arbeit: Grundsicherungsgeld löst Bürgergeld ab — جایگزینی از ۱ ژوئیه ۲۰۲۶، الزام حضور در وقتها (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- Bundesagentur für Arbeit: Grundsicherungsgeld löst Bürgergeld ab — تاریخ جایگزینی، شرایط حق، عدم نیاز به درخواست تازه، کاهش در صورت کوتاهی، اعتبار نامههایی با نام قدیم (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 19 Sozialgesetzbuch II (SGB II) — نام قانونی Grundsicherungsgeld برای افراد دارای توان کار (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 66 Einkommensteuergesetz (EStG) — مبلغ ۲۵۹ یورو برای هر فرزند در ماه (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 62 Einkommensteuergesetz (EStG), Abs. 2 — شرایط حق برای اتباع غیراروپایی (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 70 Einkommensteuergesetz (EStG) — تعیین و پرداخت توسط صندوق خانواده؛ پرداخت عطف به ماسبق فقط شش ماه (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 2 Bundeselterngeld- und Elternzeitgesetz (BEEG) — ۶۷ درصد، دامنه ۶۵ تا ۱۰۰ درصد، حداقل ۳۰۰ و حداکثر ۱۸۰۰ یورو (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 1 Bundeselterngeld- und Elternzeitgesetz (BEEG), Abs. 7 — شرایط حق برای اتباع غیراروپایی (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 7 Bundeselterngeld- und Elternzeitgesetz (BEEG) — درخواست کتبی؛ عطف به ماسبق فقط سه ماه (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 193 Versicherungsvertragsgesetz (VVG), Abs. 3 — وظیفه بیمه درمانی برای ساکنان آلمان؛ استثنای بیمهشدگان قانونی و دارندگان حق کمک طبق AsylbLG (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 175 Sozialgesetzbuch V (SGB V) — انتخاب صندوق، ممنوعیت رد عضویت، تعهد ۱۲ ماهه (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 1 Pflichtversicherungsgesetz (PflVG) — الزام دارنده خودرو به بیمه مسئولیت برای خسارتهای جانی، مالی و دیگر (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- § 823 Bürgerliches Gesetzbuch (BGB) — الزام جبران خسارت در صورت آسیب عمدی یا از روی بیاحتیاطی (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- Verbraucherzentrale: Private Haftpflichtversicherung – ein absolutes Muss für alle — مسئولیت بیسقف، ضرورت بیمه، حداقل ۱۰ میلیون یورو، تعرفه خانوادگی (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- Verbraucherzentrale: Welche Versicherung brauche ich? — منطقی بودن بیمه وسایل خانه، مقایسه پیشنهادها، برگه اطلاعات محصول، امضا نکردن فوری (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)
- Verbraucherzentrale: Hausratversicherung – Auf den Wert der Einrichtung kommt’s an — خطرهای تحت پوشش (آتش، آب لولهکشی، سرقت با شکستن، سرقت با زور، خرابکاری، طوفان/تگرگ)؛ سرقت ساده نه؛ باران شدید، آب زیرزمینی و سیل اغلب فقط با بیمه Elementarschaden (بازدید: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶)